VAR Sorun Değil: Hakemler Artık Birer Orta Kademe Yöneticisi

VAR, hakemleri güçsüz orta kademe yöneticilere dönüştürdü

Modern hakemliğin en ağır eleştirisi yanlış bir ofsayt kararı değil. Neslinin tartışmasız en iyi hakemlerinden biri olan Michael Oliver'ın artık cumartesilerini 300 kilometre ötedeki bir kabinde oturan meslektaşının kendisini utandırmamasını umarak geçirmesi. Bu otorite değil. Bu tam anlamıyla orta kademe yöneticilik.

Siyahlı adamın içinin boşaltılması

Bir de 1990'larla kıyaslayın. David Elleray gibi bir hakem sahaya hükmederdi. Karar verirdi; kararı geçerliydi. Evet, hatalar yapıyordu—1988'de Highbury'de Paul Davis'in Glenn Cockerill'in çenesini kırması sadece sarı kartla cezalandırıldı ve Elleray bu kararın yanlış olduğunu sonradan kabul etti. Ama Elleray kendi vicdanından ve Federasyon'un disiplin kurulundan başka kimseye hesap vermiyordu.

Reklam alanı · 728×200 Bu alanın sponsoru olun 22.500 TL/ay · tek sponsor Reklam ver →

Bugünün hakemi bir ağın içindeki düğümden ibaret. İnceleme işareti veriyor, Stockley Park'tan gelecek kararı bekliyor, sonra da monitöre doğru koşma tiyatrosunu sergiliyor. 2024-25 sezonunda Premier League'de 112 VAR müdahalesi yaşandı—bu bir rekor. Ancak ortalama inceleme süresi 90 saniyeyi aştı ve bağımsız panelin tespit ettiği 'açık ve bariz' hataların sayısı aslında arttı. Daha fazla müdahale, daha az isabet. Bu bir teknoloji sorunu değil. Bu bir yönetişim sorunu.

Korkaklık bireysel değil, kurumsal

İşte iddia burada. PGMOL öyle bir kültür yarattı ki bir meslektaşın kararını bozmak profesyonel bir görev değil, kişisel bir ihanet olarak görülüyor. Hakemler doğru kararı vermekle değil, 'maç kontrolü' ve 'tutarlılık' üzerinden notlandırılıyor.

2023-24 sezonunda PGMOL, Luis Diaz'ın Tottenham maçında yanlışlıkla iptal edilen golünün geri alınmamasının 'ciddi bir insan hatası' olduğunu kabul etti—ama ses kaydı, VAR ekibinin kararı düzeltmekten çok sahadaki kararı teyit etmeye odaklandığını ortaya koydu.
Geçen ay Anthony Taylor, Etihad'da ceza sahası içindeki bariz faulü es geçti. VAR'daki Craig Pawson, monitörü 40 saniye inceledikten sonra sahadaki kararda ısrar etti. Bağımsız panel daha sonra 4-1'lik oyla bunun penaltı olduğuna karar verdi. Pawson görevine devam etti.
PGMOL'un 2023'te başlattığı 'maç hakemleri: mikrofon açık' programı güveni yeniden tesis etmek içindi. Bunun yerine pasif-agresif özür dilememe dersine dönüştü—'Neden sinirlendiğinizi anlıyorum, ama...'

Hakemler doğuştan korkak değil. Onlar 'yanlış yaptım' deme cesaretini cezalandıran bir sistemin rasyonel aktörleri. Sonuç: Oyunun Kuralları'nı değil, birbirini koruyan, işi savuşturan ve topu başkasına atan bir hakem nesli.

Peki ya teknoloji asıl sorun değil mi?

En güçlü karşı argüman şu: VAR'ın kusurları teknolojinin doğasında var—kare hızı belirsizliği, 'açık ve bariz' kavramının öznel yorumları, herkesi tatmin edecek bir çizgi çizmenin imkânsızlığı. VAR'ı kaldırın, hakemler otoritesini yeniden kazansın.

Bu cezbedici bir safsata. VAR'ı kaldırmak bizi sadece 2019 öncesi döneme, herkesin gördüğü ama kimsenin düzeltemediği bariz hatalara geri döndürür. Cin şişeden çıktı bir kere. Asıl mesele, PGMOL'un VAR'ı isabeti artırmak için değil, hesap vermekten kaçmak için bir kalkan olarak kullanması.

Verilere bakın: VAR'ın yürürlüğe girmesinden bu yana verilen penaltı sayısı sezonlar arasında büyük dalgalanmalar gösterdi—2019-20'de 103, 2022-23'te 80, geçen sezon yine 95. VAR tutarlılık sağlıyor olsaydı birbirine yaklaşan rakamlar görürdük. Bunun yerine hakemlerin haftaya, taraftar baskısına ve algılanan 'anlatıya' göre kendi kararlarını sorguladığını görüyoruz. Bu teknoloji değil. Bu korku.

Karar: PGMOL daha da sertleşecek, sonra isyanla karşılaşacak

İşte somut ve yanlışlanabilir bir öngörü: 2025-26 sezonu bitmeden en az üç Premier League kulübü Howard Webb'in istifasını kamuoyu önünde talep edecek ve PGMOL buna hiçbir şeyi değiştirmeyen bir 'kökten ve kapsamlı inceleme' duyurusuyla karşılık verecek. Hakemler birliği gerçek zamanlı ses kaydının yayınlanmasına yönelik her öneriye direnecek—teknik olarak zor olduğu için değil, bu itaat kültürünü ifşa edeceği için. Ve VAR farsı sürecek; teknoloji kusurlu olduğu için değil, onu kullanan adamlar düzeltmekle yükümlü oldukları adamların gözüne bakmaya korktuğu için.